قسم اى ابا الحسن حق را درك نموده‌اى ، مرا از قول خداى متعال خبر ده كه فرمود : ( تا خدا گناه سابق و لا حق تو را بپوشاند [ 1 ] ) امام رضا ( ع ) فرمود : در نزد مشركين مكّه هيچ كس از رسول خدا ( ص ) گناهكارتر نبود ، چون آنها به جاى خداى واحد ، سيصد و شصت بت را مىپرستيدند ، امّا وقتى كه رسول خدا ( ص ) با دعوت به توحيد به نزدشان آمد ، اين امر برايشان بسيار دشوار بود و گفتند : آيا خدايان متعدّد ما را به خداى واحد مبدّل مىكنى ؟ همانا اين امرى عجيب است و گروهى از ايشان آمدند و گفتند بر خدايان خود صبر كنيد ، اين فرد اراده‌اى جز رسيدن به مال و جاه دنيا ندارد ، ما چنين چيزى را در ملّت ديگرى نشنيده‌ايم ، اين جز يك امر نو ظهور و ساختگى نيست ، امّا وقتى خداوند در كار پيامبر فتح و گشايش داد و مكّه را براى او فتح نمود ، فرمود : ( اى محمد ( ص ) ما براى تو فتح كرديم ، فتحى آشكار تا خدا گناه سابق و لا حق تو را بپوشاند ) ، كه مراد از گناه سابق ، دعوت پيامبر به توحيد و مراد از گناه لا حق به اين بود كه بعضى از آنان تسليم پيامبر شده و برخى ديگر از مكّه فرار كردند و خداوند راهى براى انكار توحيد براى آنها باقى نگذاشت و اين هر دو گناه پيامبر در نزد ايشان با ظهور و غلبهء پيامبر بر آنها در نزد مشركين مغفور و مستور شد . پس مأمون گفت : به خدا قسم اى ابا الحسن حقّ مطلب را درك كرده‌اى ، سپس مرا آگاه كن از گفتار خداى عزّ و جل كه فرمود : ( خدا از تو بگذرد ، چرا به آنها اذن دادى ؟ [ 2 ] ) ، امام رضا ( ع ) فرمود : اين از آن مواردى است كه مىگويند كه به صاحب خانه مىگويند تا همسايه گوش كند ، خداوند نبىّ خود را مخاطب ساخته و مرادش امّت آن جناب بوده ، همچنان كه در جاى ديگر مىفرمايد : ( اگر شرك بورزى عملت را باطل مىكنى و از زيانكاران خواهى بود [ 3 ] ) و يا مىفرمايد : ( اگر ما تو را ثابت نكرده بوديم هر آينه اندكى بسوى آنان تمايل مىيافتى [ 4 ] ) مأمون گفت : راست گفتى اى پسر رسول اللَّه ، پس مرا آگاه كن از قول خداوند كه فرمود : ( آن زمان كه به كسى كه خدا تو به او انعام كرده بودى ، گفتى : همسرت را نگه دار و از خدا بترس و آنچه را كه خدا آشكار مىكرد در نفس خود مخفى نمودى و از مردم بيم داشتى در حالى كه

--> [ 1 ] سوره فتح ، آيه 2 - 1 . [ 2 ] سوره توبه ، آيه 43 . [ 3 ] سوره زمر ، آيه 65 . [ 4 ] سوره اسراء ، آيه 74 .